ترجیحات سرمایه گذاری بخش استخراج مواد معدنی ایران با تمرکز بر بهره وری مصرف انرژی ، آب و نیروی کار

معادن و صنایع معدن فرصت های شغلی زیادی را فراهم می کنند و رشد اقتصادی ایجاد می کنند. استخراج معدن یک روش مهم برای دستیابی به توسعه پایدار است و سرمایه گذاری در این بخش باعث ایجاد ارزش افزوده اقتصادی مناسب می شود. منابع عظیمی از انواع معدنی مختلف ایران را به عنوان یکی از ثروتمندترین کشورهای معدنی نگه داشته است. ایجاد یک چشم انداز استراتژیک مناسب و اولویت سرمایه گذاری برای این بخش اقتصادی حیاتی بدون در نظر گرفتن محدودیت های داخلی (مانند انرژی و منابع آب) غیرممکن است. با توجه به محدودیت های مختلف در تعیین فرصت سرمایه گذاری مناسب ، می توان از روش های تصمیم گیری چند وسیع (MADM) استفاده کرد. اگرچه این روش ها به طور گسترده ای در ادبیات مورد استفاده قرار گرفته است ، اما مطالعات در مورد ترجیحات سرمایه گذاری منابع معدنی کافی نیست. این مقاله با هدف بررسی ترجیح سرمایه گذاری انواع مواد معدنی ایران با استفاده از مدل های Hybrid MADM (HMADM) انجام شده است. بهره وری مصرف انرژی ، آب و نیروی کار به عنوان اصلی ترین معیارهای تصمیم گیری در نظر گرفته می شود. روشهای ترکیبی فازی-دماتل-توپس و فازی-داتل-پرومتری برای مطالعه مزایای مقایسه ای در بهره برداری از منابع معدنی ایران استفاده می شود. با توجه به نتایج این مطالعه ، بهره وری آب مصرفی و تولید ارزش افزوده در اولویت بندی منابع معدنی ایران بیشترین اهمیت را دارد. علاوه بر این ، طلا ، ذغال سنگ ، مس ، سنگ آهن ، کائولین و آتشین و انواع مواد معدنی سرب و روی به ترتیب در اولویت قرار می گیرند.

معرفی

امروز ، مواد معدنی به طور گسترده ای برای اهداف متنوعی مورد استفاده قرار می گیرند و بنابراین کیفیت آینده تولیدات صنعتی مربوط به اکتشاف و استخراج این منابع طبیعی خواهد بود. بخش معدن نه تنها تولید ناخالص داخلی ، تولید ناخالص داخلی هر کشور را افزایش می دهد بلکه نقش مهمی در کاهش فقر از طریق ایجاد اشتغال دارد. تصمیم گیری در مورد سرمایه گذاری شایع ترین مشکل در فعالیت های تجاری است و برای سرمایه گذاران بسیار مهم است. سرمایه گذاری معدن در کشورهای غنی از منابع معدنی نقش مهمی در اقتصاد داشته و در درجه اول توسط صادرات معدن هدایت شده است (اریکسون و لوف ، 2019). استخراج معادن بخش قابل توجهی از اقتصاد ایران است و از پتانسیل عظیمی برای توسعه برخوردار است. ایران با داشتن تنها یک درصد از جمعیت جهان ، هفت درصد از منابع معدنی جهان را در اختیار دارد. ایران دارای 37 میلیارد تن منابع معدن اثبات شده با 68 نوع از جمله طلا ، ذغال سنگ ، سنگ آهن ، مس ، سرب ، روی ، کروم ، باریت ، نمک ، گچ ، مولیبدن و عناصر نادر زمین ، مکان هایی در پانزدهم بیشتر غنی از مواد معدنی است. کشور. با توجه به مرکز آماری ملی ایران (NSCI ، 2019) در سال 2018 ، 5353 مین فعال در ایران وجود دارد که بیش از 90000 کارگر را تشکیل می دهند. پیش بینی می شود که ظرفیت تولید سالانه فولاد خام ، کاتد مس ، آلومینیوم ، محصولات معدنی ، روی و طلا به ترتیب به ترتیب به 55 تن ، 800000 تن ، 1. 5 تن ، 200 تن ، 300000 تن و 5000 کیلوگرم برسد (راشیدیدنجا و کریم، 2011). این نتایج حاکی از آن است که می توان بخش معدن ایران را برای رسیدن به رشد اقتصادی شتاب و پایدار و افزایش درآمد سرمایه بدست آورد. این امر می تواند با تعیین استراتژی ها ، الگوهای مناسب و دستورالعمل ها برای تهیه برنامه ها امکان پذیر باشد. علاوه بر این ، بیش از 97 درصد از این معادن توسط شرکت های خصوصی اداره می شوند. بنابراین ، مطالعه در مورد فرصت های سرمایه گذاری ، موضوعات ، محدودیت های داخلی و خارجی و چالش ها ، چشم انداز بهتری را به سرمایه گذاران و پیمانکاران برای طراحی سیاست های خود و تصمیم گیری بهتر برای مزایای آینده می دهد. از این رو عواقب تصمیم گیری اغلب بسیار پیچیده است ، تصمیم گیری درست برای سرمایه گذار بسیار مهم است. با توجه به اهمیت قابل توجهی در سرمایه گذاری ، مطالعات مختلفی برای ارائه استراتژی های مختلف برای تصمیم گیری بهترین تصمیم انجام شده است. در جدول 1 خلاصه ای از ادبیات در مورد ارزیابی فرصت های سرمایه گذاری در معدن و صنایع معدنی ارائه شده است.

با توجه به جدول 1 ، رتبه بندی صنایع معدنی اغلب شامل اهداف و معیارهای مختلف است و بنابراین یک مشکل پیچیده است. در چنین مواردی ، ابزارها و تکنیک های معمولی نمی توانند ذینفع کاملی را برای تصمیم گیری موفق فراهم کنند. بنابراین ، بسیاری از معاملات در فرایند تصمیم گیری در قالب تکنیک های مدرن ، یعنی تصمیم گیری چند معیار (MCDM) تحت معیارهای متناقض و عدم اطمینان در نظر گرفته شدند. با گذشت سالها ، روشهای متعددی MCDM در ادبیات مانند فرآیند سلسله مراتب تحلیلی ، AHP (Saaty ، 1980) ، فرآیند شبکه تحلیلی ، ANP (Saaty ، 2008) ، حذف و Choix Traduisant la Realit ، Electre (Benayoun et al.، 1966) ، روش سازماندهی رتبه بندی اولویت برای ارزیابی غنی سازی ، پرومته (بران ، 1982) ، تکنیک ترتیب اولویت با شباهت به راه حل ایده آل ، Topsis (Hwang and Yoon ، 1981) ، Vlsekriterijuska Optimizacija I Komoromisno Resenje ، Vikor (Opricovic ، 1998) و روشهای ترکیبی MCDM. بررسی مطالعات موجود نشان می دهد که تنها تعداد کمی از تحقیقات این روشهای پیشرفته MCDM را در صنعت مواد معدنی تحت نگرانی ترجیح سرمایه گذاری به کار می برند.

گومز و همکاران(2014) عوامل مرتبط با شیوه های مدیریت و عملکرد تجاری شرکت های معدنی از بخش معدن برزیل را با استفاده از روش تحلیل همبستگی مورد مطالعه قرار دادند. نتایج این مطالعه نشان داد که شفافیت با ذینفعان و توسعه جامعه بیشترین میزان همبستگی را با عملکرد شرکت دارد. شن و همکاران(2015) AHP را برای رتبه بندی معیارهای مرتبط با اجرای مدیریت زنجیره تامین سبز به منظور توسعه چارچوب توسعه پایدار در بخش معدن هند با در نظر گرفتن مسائل اقتصادی، زیست محیطی و اجتماعی اعمال کرد. آنها اظهار داشتند که "رویکرد اجرای مناسب" و "بهبود مستمر" ضعیف ترین زمینه های مدیریت زنجیره تامین سبز در مورد بخش معدن هند است. هاتایاما و تاهارا (2015) ریسک عرضه را با توجه به فلزات برای مقایسه کفایت ذخایر معدنی ارزیابی می کنند. در این تحقیق، شاخصی به نام «جیره ذخایر حق تقاضا» برای بررسی کفایت ذخایر معدنی شرکت های ژاپنی تهیه شد. با توجه به نتایج این مطالعه، سطوح بالایی از استحقاق برای نیوبیم، تنگستن و سرب وجود داشت، در حالی که برای پالادیوم، پلاتین و قلع بسیار کم بود. Sobczyk و همکاران(2017) تلاش کرد تا بهترین راه حل سرمایه گذاری را از بین 11 کانسار سنگ پلی فلزی در صربستان، کوزوو، مونته نگرو و مقدونیه با درجات مختلف بهره برداری و زیرساخت معدنی انتخاب کند. آنها از روش AHP برای انتخاب بهترین جایگزین با در نظر گرفتن پنج گروه اصلی معیار شامل اجتماعی و سیاسی، هزینه های سرمایه ای ضروری، تأثیر بر محیط زیست، وضعیت فنی کارخانه معدن و شرایط زمین شناسی و معدن استفاده کردند. ژانگ و همکاران(2018) AHP فازی و PROMETHEE را برای ارزیابی عملکرد امنیتی انواع معدنی مهم چین از جمله آهن، مس، آلومینیوم، سرب، روی و نیکل به کار برد. در این تحقیق پنج بعد اصلی شامل در دسترس بودن، دسترسی، فناوری و کارایی، جامعه پذیری و حاکمیت و پایداری محیطی در نظر گرفته شده است. نتایج این مطالعه نشان داد که آهن، مس و نیکل برای عرضه داخلی بسیار کم خود در چین در وضعیت ناامنی قرار دارند. فرخ و همکاران(1395) شرکت های تولیدکننده فلزات اساسی ایران را با در نظر گرفتن نسبت های مالی شامل نقدینگی، اهرم مالی، سودآوری و نسبت های رشد ارزیابی کردند.

آنها از AHP فازی برای تعیین میزان اهمیت نسبت های مالی استفاده کردند و سپس روش های ویکور و Topsis برای رتبه بندی شرکت ها اعمال می شود. با توجه به نتایج این مطالعه ، نتیجه به دست آمده از ویکور نسبتاً شبیه به نتیجه توسط TOPSIS است. اولویت بندی منابع معدنی ایران فقط در تحقیقات کوچکی مانند شاکور و همکاران ، 2011 ، شریف و همکاران ، 2013 و باسی و همکاران انجام شده است.(2005). شاکور و همکاران.(2007) منابع معدنی ایران را با استفاده از تکنیک برای ترتیب اولویت با شباهت به روش راه حل ایده آل (TOPSIS) با در نظر گرفتن معیارهای اقتصادی و زیست محیطی رتبه بندی کرد. در این مطالعه ، میزان اهمیت هر معیار در مورد قضاوت و بینش متخصصان و متخصصان و همچنین روش وزنه برداری ساده محاسبه شد. با توجه به نتایج این مطالعه ، منابع مس ، زغال سنگ ، سنگ آهن ، طلا ، کرومیت و سرب و روی به ترتیب رتبه بندی شدند. بعداً ، در تحقیقات دیگری که توسط این نویسندگان منتشر شده است (شاکور و همکاران ، 2011) ، معیارهای فنی ، اقتصادی ، زیست محیطی و اجتماعی نیز در نظر گرفته شده است و از روش سلسله مراتب تحلیلی معمولی (AHP) برای تشخیص اولویت 33 ماده معدنی استفاده شده است. با توجه به نتایج ، معیارهای اقتصادی و اجتماعی دارای بالاترین و کمترین وزن و مس ، سنگ آهن ، فسفات ، سرب و روی ، زغال سنگ ، طلا ، فلدسپار ، کرومیت ، منگنز و کائولین هستند. در یک مطالعه دیگر ، باسی و همکاران.(2005) با استفاده از روش طبقه بندی با در نظر گرفتن معیارهای اقتصادی ، مین های فعال ایران را رتبه بندی کرد. با توجه به نتایج این مطالعه ، سنگ آهن ، مس ، سرب و روی ، فسفات ، هدف و کرومیت به ترتیب رتبه بندی می شوند.

بررسی مطالعات گذشته نشان می دهد که رتبه بندی منابع معدنی در تحقیقات کمی انجام شده است.

بیشتر این مطالعات بر اساس داوری متخصص انجام شده است و فقط یک تحقیق اندک داده های جمع آوری شده واقعی را در نظر گرفته است. در مطالعات قبلی ، برخی از معیارهای مهم مانند بهره وری منابع انرژی مصرفی (برق و سوخت) و نیروهای کار در نظر گرفته نشده است. در حالی که ، در بخش معدن مانند هر صنعت دیگر ، به عنوان یک منبع با ارزش و کمیاب کار می کند ، تأثیر اجتناب ناپذیر بر رشد اقتصادی و اثربخشی عملیاتی هر پروژه معدن دارد. علاوه بر این ، تمام معادن از آب برای بسیاری از اهداف ، به ویژه برای پردازش معدنی ، کنترل گرد و غبار و حمل و نقل دوغاب استفاده می کنند. ایران با منابع ناکافی آب طبیعی و همچنین توزیع آب نابرابر برخورد می کند و بنابراین ، در دسترس بودن آب مسئله دیگری برای پیمانکاران و مدیران است (رحیمل و هایداری ، 2016). با توجه به رحیمل و هایداری (2016) ، معیارهای مورد ذکر در بالا ، چالش های اصلی سرمایه گذاران و پیمانکاران در بخش استخراج معدنی در استان های غنی از مواد معدنی ایران بود. این به دلیل بی ثباتی سیاسی ، عدم تعادل اقتصادی ، عدم درگیری ذینفعان و همچنین با مشکلات جدید به دلیل تحریم های بین المللی بود. علاوه بر این ، برای جلوگیری از ابهامات و عدم قطعیت ها در به دست آوردن وزن اهمیت هر معیار ، محاسبات باید به جای موارد کلاسیک تحت محیط فازی انجام شود. این نیز در سابق ترین مطالعات مورد غفلت واقع شده است. برای جبران این کمبودها ، این مقاله با توجه به ارزش افزوده هر نوع مواد معدنی ، تعداد کارگران و میزان انرژی و آب مصرفی ، به رتبه بندی معادن فعال ایران اختصاص داده شده است. برای دستیابی به این هدف ، بهره وری از منابع مصرفی از جمله انرژی الکتریکی ، سوخت ، آب و همچنین نیروی کار از مجموعه داده های واقعی ارزیابی و در نظر گرفته می شود. با توجه به مطالعات گذشته ، معمولاً از AHP برای محاسبه میزان اهمیت معیارها در بیشتر موارد استفاده می شد. با این وجود ، این روش در مقایسه با سایر موارد دقیق تر و ساده تر است ، وابستگی بین عوامل استراتژیک را در نظر نمی گیرد. از طرف دیگر ، استفاده از AHP در شرایطی که دارای وابستگی متقابل یا خروج از یک مؤلفه است که تأثیر آن بر دیگری است ، غیرممکن است. بنابراین ، در این مطالعه ، از مدل آزمایشگاه و ارزیابی تصمیم گیری (DEMATEL) برای تعیین میزان اهمیت هر معیار استفاده می شود. علاوه بر این ، تجزیه و تحلیل ها به جای مقادیر واضح تحت محیط فازی انجام می شود تا عدم قطعیت ها و ابهامات را کاهش دهد.

Dematel برای اولین بار توسط مرکز تحقیقات ژنو از موسسه یادبود Battelle برای تجسم ساختار روابط علّی پیچیده از طریق ماتریس ها یا دیگوراف ساخته شد (گابوس و فونتلا ، 1972). این یک روش مفید برای تجزیه و تحلیل روابط علت و تأثیر در بین مؤلفه های یک سیستم است. دماتل وابستگی متقابل بین عوامل را تأیید می کند و روابط نسبی درون آنها را منعکس می کند و بنابراین ، برای بررسی و حل مشکلات پیچیده استفاده می شود. با توجه به مزایای Dematel ، با موفقیت در بسیاری از مشکلات تصمیم گیری مبهم و نامشخص مانند تولید زغال سنگ ایمن (Wang et al. ، 2018) ، انتخاب سیستم حمل و نقل برای معادن گودال باز (Rahimdel and Bagherpour ، 2018) ، تجزیه و تحلیل حوادث در استفاده شده است. معدن زیرزمینی (Luo and Cheng ، 2017 ؛ Hong-Wei 2011) ، تجزیه و تحلیل ایمنی از معدن زغال سنگ (شیائولین و همکاران ، 2017) ، توسعه پایدار استخراج معادن در مقیاس کوچک (مودولی و بارو ، 2013) و مدیریت تغییر عرضه (گوویندان و همکاران. ، 2016). سپس ، روش سازمان رتبه بندی اولویت برای ارزیابی غنی سازی (PROMETHEE) برای اولویت بندی فعالیت های معدن ایران استفاده می شود. Promethee یکی از روش های جدید MCDM است که گزینه های مختلف را برای هر معیار مقایسه می کند تا قدرت ترجیح هر گزینه را نسبت به سایر موارد پیدا کند. این روش با معیارهای کیفی یا کمی سروکار دارد و از تصمیم گیری در سطح گروه پشتیبانی می کند تا جنبه های مثبت و منفی گزینه های دیگر را شناسایی کند و رتبه بندی را در بین آنها کسب کند. پرومته با بسیاری از انواع توابع اولویت مشخص می شود. علاوه بر این ، نیازی به بیان ترجیحات به عنوان روابط خطی نیست و بنابراین ، این یک روش واضح و پایدار است. به عنوان یک روش کارآیی کاربر پسند ، این برنامه موفقیت آمیز در مشکلات برنامه ریزی زندگی واقعی و کامل بودن رتبه بندی مهمترین مزایای پرومته است. همچنین یک روش برتر برای رتبه بندی گزینه های دیگر در حالی که تعدادی از معیارهای متناقض را در نظر می گیرد (عبدالله و همکاران ، 2019). Promethee همچنین در بسیاری از برنامه های کاربردی در زمینه معدن و صنایع معدنی مانند انتخاب روش معدن مورد استفاده قرار گرفته است (Namin et al. ، 2009 ؛ Bogdanovic et al. ، 2012 ؛ Kant et al. ، 2016 ؛ Balusa and Singam ، 2018 ؛ Ipharو Alpay ، 2019) ، انتخاب فناوری معدن (Vujić و همکاران ، 2013 ؛ Bouhedja و همکاران ، 2016) ، انتخاب تجهیزات معدن (Elevli and Demirci ، 2004 ؛ Sousa Junior et al. ، 2014 ؛ Wang and Tu ، 2015 ؛ Wangو همکاران ، 2015) ،

مکانیزاسیون استخراج ذغال سنگ (غدرنجد و همکاران ، 2019) و انتخاب کاربری اراضی پس از معدن (امیرشناوا و اوسانلو ، 2017) ، اما ، استفاده از این روش در اولویت سرمایه گذاری انواع مواد معدنی ارائه نشده است. از این رو ، یک روش واحد برای فعال کردن یک تجزیه و تحلیل کامل و صحیح از مشکل ، برای افزایش نتایج به دست آمده و به دست آوردن نتیجه قابل اطمینان تر دو یا چند روش MCDM با استفاده از نقاط قوت هر یک ، استفاده می شود. ادغام روشهای MCDM ، که باعث می شود یک روش قوی تر باشد ، با اتخاذ قدرت دیگری به یک روش یکپارچه ، نقاط ضعف یک روش را بهبود می بخشد. با این رویکرد ، محدودیت های یک روش که با استفاده از روش های دیگر یا ترکیب با تئوری مجموعه فازی حل نمی شود ، بهبود می یابد (بلتون و استوارت ، 2002). بنابراین ، در این مقاله اولویت بندی فعالیت های معدن نیز با استفاده از تکنیک برای ترتیب اولویت با شباهت به راه حل ایده آل ، روش TOPSIS انجام می شود. TOPSIS یک روش قابل درک و ساده است که برای رسیدگی به مجموعه داده های کیفی و کمی قابل استفاده است. علاوه بر این ، وزن اهمیت در روشهای مقایسه گنجانیده شده است. در استفاده از این روش ، تعیین بهترین گزینه با محاسبات ساده امکان پذیر است. علاوه بر این ، اسکان پسوند بیشتر برای انتخاب بهتر در موقعیت های مختلف به دلیل انعطاف پذیری بالای TOPSIS امکان پذیر است. این مزایا Topsis را در مقایسه با سایر روش های MCDM مانند AHP و Electre به یک روش اصلی تبدیل می کند (Shih et al. ، 2007). TOPSIS با موفقیت در تعداد زیادی از کاربردهای معدن مانند ارزیابی ایمنی معدن زغال سنگ (لی و همکاران ، 2011) ، انتخاب مکان شفت (Gligoric et al. ، 2010) ، انتخاب تجهیزات معدن (Rahddel and Karamoozian ، 2014) مورد استفاده قرار گرفته است.، (Bazzazi et al. ، 2008 ؛ Lashgari et al. ، 2012 ؛ Adebimpe et al. ، 2013 ؛ Yazdani-chamzini ، 2014 ؛ Yavuz ، 2016) ، انتخاب روش معدن (Namin et al. ، 2008 ؛ Shariati et al. ،2013 ؛ Gligoric and Gligoric ، 2015 ؛ Javanshirgiv and Safari ، 2017 ؛ Balusa and Singam ، 2018) ، انتخاب سایت معدن (Hekmat et al. ، 2008 ؛ Golestanifar and Aghajani Bazzazi ، 2010) ، برنامه ریزی احیای مین (Alavi ، 2014) ، وهمچنین برای مشکل انتخاب در پردازش مواد معدنی (Kostovic and Gligoric ، 2015 ؛ Montazeri and Taji ، 2016).

نتایج این مطالعه برای مدیران معدن ، سرمایه گذاران و پیمانکاران برای مطالعه پروژه خود ، به طور جامع قبل از انتخاب ، اجرای و بهره برداری مفید است. در این روش ، یافتن بهترین فرصت مناسب برای سرمایه گذاری نه تنها با پرداختن به مسائل فنی به طور رضایت بخش بلکه ایجاد حس خوب تجارت انجام می شود.

مقاله بصورت زیر مرتب شده است. در بخش 2 ، منابع معدنی مختلف ایران مورد مطالعه قرار گرفته است. در بخش 3 ، روشهای فازی ، Topsis و Promehtee نشان داده شده است. سرانجام ، در بخش 4 ، ترجیح سرمایه گذاری از هر نوع مواد معدنی بر اساس روش های Hybrid MADM بدست می آید و مورد بحث قرار می گیرد.

قطعه قطعه

منابع معدنی ایران

ایران بخشی از کمربند کوهزایی کوهزایی آلپین هیمالیا است که از اقیانوس اطلس تا اقیانوس آرام غربی امتداد دارد. ایران همچنین به عنوان یکی از صادر کننده اصلی نفت و گاز مشهور است. منابع معدنی ایران شامل نفت ، گاز طبیعی ، ذغال سنگ ، روی ، گوگرد ، مس ، سنگ آهن ، سرب ، کروم و منگنز است. نقشه توزیع انواع مواد معدنی ایران در شکل 1 نشان داده شده است (خاكسار و همكاران ، 2014). ایران حدود 7 ٪ از منابع معدنی جهانی را در بین 15 کشور بزرگ غنی از مواد معدنی قرار داده است.

بنیاد تئاتر ؛روش های تصمیم گیری چند معیار

طی سالها ، بسیاری از محققان سعی کرده اند روشهای مختلفی را برای حل مشکلات تصمیم گیری با معیارهای مختلف ارائه دهند. تصمیم گیری چند معیار (MCDM) شاخه ای از تحقیقات عملیاتی است که برای انتخاب بهترین گزینه با در نظر گرفتن معیارهای مختلف که در بیشتر موارد درگیری هستند ، استفاده می شود. دو نوع روش MCDM وجود دارد ، به نام تصمیم گیری چند هدف (MODM) و تصمیم گیری چند اتصالات (MADM) (Pohekar and Ramachandran ، 2004). روشهای MODM هستند

ترجیحات سرمایه گذاری از منابع معدنی ایران